Lộc Tấn - miền đất biên cương giàu truyền thống, văn hóa và khát vọng phát triển

Lộc Tấn hôm nay là một xã biên giới, xã an toàn khu, quê hương Anh hùng; có diện tích tự nhiên 183,36 km2, dân số trên 24 ngàn người, với 5.834 hộ dân được tổ chức tại 07 ấp mới. Xã có 25,394 km đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia, có Đồn Biên phòng Lộc Tấn, Đồn Biên phòng Lộc Thiện và lối mở Lộc Tấn - Tuần Lung. Đây không chỉ là địa bàn có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh và đối ngoại, mà còn là vùng đất hội tụ nhiều lớp trầm tích lịch sử, văn hóa rất đặc sắc.

Trên vùng đất Lộc Tấn, dấu tích cư trú của người xưa được thể hiện qua Thành đất hình tròn Lộc Tấn 2, một di tích khảo cổ cấp quốc gia có giá trị nghiên cứu về lịch sử hình thành và phát triển của cộng đồng cư dân cổ ở khu vực Đông Nam Bộ. Đây là nguồn tư liệu quý để giáo dục truyền thống, nghiên cứu khảo cổ và từng bước hình thành sản phẩm tham quan, trải nghiệm phù hợp.

Ông Hoàng Mạnh Thường - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã ( thứ 3 từ phải qua) trong chuyến thăm di tích khảo cổ quốc gia Thành đất hình tròn Lộc Tấn 2. Ảnh: Thúy Anh

Lộc Tấn cũng lưu giữ hệ thống công trình kiến trúc gắn với lịch sử hình thành các đồn điền cao su và đời sống xã hội thời Pháp thuộc. Tiêu biểu là di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh Bệnh viện Lộc Ninh - công trình kiến trúc thời Pháp thuộc, thường được Nhân dân gọi là Bệnh viện Lộc Tấn hay Nhà thương Làng 5; cùng với Nhà hát, Nhà Quản lý, Nhà thờ Làng 1, Làng Công tra và Nhà thờ Lộc Tấn. Những công trình này không chỉ có giá trị kiến trúc mà còn chứa đựng ký ức về lao động, đời sống, đấu tranh và sự hình thành các cộng đồng dân cư trên vùng đất cao su.

Di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh Bệnh viện Lộc Ninh nhìn từ trên cao. Ảnh: Thúy Anh

Lịch sử cách mạng của Lộc Tấn còn gắn với Đoạn cuối đường mòn Hồ Chí Minh tại Lộc Ninh, với quá trình đấu tranh, phục vụ kháng chiến và bảo vệ Tổ quốc. Đặc biệt, địa bàn xã có một phần Cụm di tích ghi dấu hành trình cứu nước của Thủ tướng Vương quốc Campuchia Hun Sen, tạo nên giá trị lịch sử đặc biệt trong quan hệ đoàn kết, hữu nghị truyền thống Việt Nam - Campuchia.

Cụm di tích ghi dấu hành trình cứu nước của Thủ tướng Vương quốc Campuchia Hun Sen. Ảnh: Thúy Anh

Hiện nay, Lộc Tấn được phân cấp quản lý 09 di tích và địa điểm lịch sử - văn hóa, gồm 02 di tích đã được xếp hạng và 07 địa điểm thuộc danh mục kiểm kê. Đây là tài sản quý giá mà thế hệ hôm nay có trách nhiệm quản lý, bảo vệ, tu bổ và truyền lại cho các thế hệ mai sau.

Lộc Tấn còn là nơi sinh sống của nhiều dân tộc anh em. Đồng bào dân tộc thiểu số có khoảng 700 hộ với gần 2.737 người, chiếm gần 13% dân số toàn xã. Trong đời sống cộng đồng vẫn còn lưu giữ nhiều nét văn hóa đặc sắc như cồng chiêng, đàn đá, dân ca, múa dân gian, lễ mừng lúa mới, nghề đan lát và những tri thức dân gian được truyền qua nhiều thế hệ. Đây là những giá trị cần được kiểm kê, bảo tồn, truyền dạy và phát huy với cộng đồng là chủ thể.

Cộng đồng lưu giữ nhiều nét văn hóa đặc sắc tại Lộc Tấn. Ảnh: Thúy Anh

Các hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể dục, thể thao trên địa bàn xã những năm qua có bước phát triển. Hệ thống nhà văn hóa, sân thể thao, điểm sinh hoạt cộng đồng từng bước đáp ứng nhu cầu của Nhân dân. Khu vực ngoài công lập hiện có các hồ bơi, sân bóng đá mini, sân cầu lông, sân pickleball và câu lạc bộ thể dục thẩm mỹ. Đây là nguồn lực xã hội quan trọng để phát triển phong trào rèn luyện thân thể, phổ cập bơi, phòng, chống đuối nước và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Sau khi sắp xếp từ 21 ấp thành 07 ấp mới, Lộc Tấn đứng trước yêu cầu tổ chức lại hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao theo hướng hiệu quả hơn. Dự kiến mỗi ấp sẽ có một thiết chế trung tâm; các nhà văn hóa cũ được nghiên cứu sử dụng làm điểm sinh hoạt vệ tinh, tủ sách cộng đồng, câu lạc bộ văn hóa - thể thao, điểm hỗ trợ kỹ năng số và không gian sinh hoạt cho trẻ em, thanh niên, phụ nữ, người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số.

Nhà văn hóa cộng đồng ấp Bù Núi A (cũ). Ảnh: Thúy Anh

Trong thời gian tới, xã sẽ tập trung hoàn thiện hồ sơ quản lý 09 di tích, ưu tiên bảo vệ Thành đất hình tròn Lộc Tấn 2, chống xuống cấp và từng bước tu bổ Bệnh viện Lộc Tấn; xây dựng quy chế phối hợp quản lý Cụm di tích Hun Sen; số hóa di tích, xây dựng bản đồ, mã QR và kho tư liệu lịch sử của địa phương.

Cùng với đó là định hướng xây dựng mô hình “Nghệ nhân truyền nghề”, khôi phục và duy trì các câu lạc bộ cồng chiêng, đàn đá, dân ca, múa dân gian, nghề đan lát; biên soạn lịch sử Đảng bộ, lịch sử lực lượng vũ trang, kỷ yếu địa phương và lập hồ sơ cây di sản.

Với lợi thế về lịch sử cách mạng, khảo cổ, kiến trúc, văn hóa dân tộc, nông nghiệp và không gian biên giới, Lộc Tấn có tiềm năng phát triển các tuyến giáo dục truyền thống, tham quan di sản, trải nghiệm văn hóa cộng đồng, nông nghiệp và hữu nghị biên giới. Việc phát triển phải được thực hiện từng bước, bảo đảm đúng quy hoạch, giữ gìn yếu tố gốc của di tích, bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và mang lại lợi ích thiết thực cho Nhân dân.

Từ truyền thống của quê hương Anh hùng, xã an toàn khu và vùng đất biên cương giàu bản sắc, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Lộc Tấn đang quyết tâm biến các giá trị lịch sử, văn hóa thành nguồn lực nội sinh cho phát triển; xây dựng con người Lộc Tấn yêu nước, đoàn kết, nghĩa tình, văn minh, tự cường, trách nhiệm, sáng tạo và hữu nghị biên cương.

Lộc Tấn - nơi lịch sử được trân trọng, bản sắc được gìn giữ, sức khỏe cộng đồng được chăm lo và khát vọng phát triển đang từng ngày được vun đắp.